Laksamana Yi Sun-shin – wira ketenteraan dan dewa perang

Admiral Yi Sun-shin – military hero and god of war

Seorang pahlawan laut abad ke-16 yang bijaksana dan luar biasa, yang menyelamatkan Korea daripada pencerobohan Jepun, Yi Sun-shin masih dihormati dan disanjung oleh rakyat Korea hingga hari ini sebagai wira negara mereka.

Yi Sun-shin, wira abadi rakyat Korea

Jika anda bertanya kepada mana-mana orang Korea siapakah tokoh yang paling mereka hormati dalam sejarah negara mereka, sembilan daripada sepuluh orang akan memilih Yi Sun-shin. Yi Sun-shin ialah seorang wira tentera yang menyelamatkan Korea daripada keadaan yang amat berbahaya semasa dua pencerobohan oleh jeneral Jepun Toyotomi Hideyoshi, dan yang meraih kemenangan sebanyak 23 kali tanpa sekalipun kalah dalam pertempuran laut menentang Jepun. Malah di Jepun, negara yang ditewaskannya berabad-abad dahulu, Yi Sun-shin masih diakui sebagai dewa perang. Bagi rakyat Korea, Yi Sun-shin bukan sekadar tokoh sejarah: beliau terus hidup dalam hati rakyat Korea sebagai teladan—seorang “Wira Suci (seongung).” Hingga hari ini, novel, filem, drama televisyen dan pementasan teater terus mendapat ilham daripada kehidupan Yi Sun-shin.

Yi Sun-shin dilahirkan pada tahun 1545 di Seoul dalam sebuah keluarga yangban (kelas pemerintah) yang miskin. Setelah menjadi pegawai tentera pada usia yang agak lewat, iaitu 32 tahun, Yi berdepan pelbagai kesukaran sehingga mencapai pangkat suguntongjesa (lebih kurang setara dengan panglima tentera laut masa kini) pada usia 47 tahun, disebabkan perwatakannya yang jujur dan keengganannya berkompromi secara tidak adil. Walaupun beliau seorang askar yang cemerlang, beliau tidak menonjolkan kehebatan ketenteraannya. Namun apabila jeneral Jepun Toyotomi Hideyoshi menyerang Korea pada tahun 1592, dan Dinasti Joseon berada di ambang keruntuhan, tindakan berani Yi-lah yang menyelamatkan negara daripada kehancuran yang hampir pasti. Sepanjang tujuh tahun Korea dilanda dua Pencerobohan Hideyoshi, Yi tidak pernah sekali pun tewas, muncul sebagai pemenang dalam semua pertempuran. Berkat usahanya, dinasti tersebut berjaya diselamatkan.

Pertempuran Pulau Hansan, salah satu daripada empat pertempuran laut terulung di dunia

Toyotomi Hideyoshi, yang telah menguasai kerajaan Jepun, menyerang Korea pada April 1592 sebagai sebahagian daripada rancangan perluasannya untuk memerintah Asia dengan menewaskan dinasti tersebut dan akhirnya menakluki China Ming. Namun rancangan itu digagalkan apabila armada Yi Sun-shin menewaskan tentera laut Jepun dalam setiap pertempuran yang cuba dilakukan pihak Jepun di Laut Kuning dan Laut Selatan. Dalam Pertempuran Pulau Hansan (14 Ogos 1592), tentera laut Korea menewaskan angkatan laut Jepun dengan amat besar, menenggelamkan 59 daripada 73 kapal Jepun dan membunuh lebih 9,000 askar Jepun. Pertempuran Pulau Hansan memainkan peranan penting dalam hampir memusnahkan sepenuhnya tentera laut Jepun, sekali gus menghalang rancangan asal Jepun untuk melancarkan serangan amfibia secara selari.

Pada era Joseon, strategi pertempuran laut kebanyakannya bergantung pada taktik merempuh dan menaiki kapal musuh (pertempuran jarak dekat di geladak selepas kapal-kapal musuh bertembung antara satu sama lain). Dalam pertempuran ini, armada Yi Sun-shin mencuba pendekatan baharu: kaedah pengepungan dan pemusnahan yang dikenali sebagai “hakikjin (manuver sayap bangau),” yang secara tradisinya hanya digunakan dalam pertempuran darat. Ia merupakan kemenangan besar yang mengubah arah sejarah pertempuran laut. Dengan berpura-pura berundur, Yi memperdaya kapal-kapal musuh supaya memasuki laut luas di Pulau Hansan, selepas itu armadanya berpecah dalam formasi menyerupai sayap bangau, mengepung armada Jepun. Dengan menggunakan meriam kapal perang yang kuat, semua kapal dalam armada Yi mula menembak kapal-kapal musuh secara serentak, mengakibatkan armada Jepun musnah. Bersama-sama Pertempuran Salamis, Pengepungan Calais dan Pertempuran Trafalgar, Pertempuran Pulau Hansan dianggap sebagai salah satu daripada empat pertempuran laut terhebat dalam sejarah dunia.

<Rajah kaedah hakikjin dalam sebuah dokumen yang menerangkan teknik pertempuran tentera laut Korea (kiri), dan imej grafik kaedah hakikjin pada peta (kanan).>
(Foto ihsan keturunan langsung Yi Sun-shin dan Institut Penyelidikan Woningodaeseonbak)

Pertempuran Myeongnyang: 12 kapal yang rosak menewaskan 133 kapal musuh

Lima tahun selepas Pencerobohan Hideyoshi, Korea dan Jepun memulakan rundingan gencatan senjata kerana hubungan mereka telah memasuki tempoh damai. Namun pada ketika inilah Jepun, setelah memperkukuh strategi pertempurannya, melancarkan serangan mengejut. Wira perang Yi Sun-shin telah dilucutkan pangkat rasminya akibat rasa cemburu dalam istana dan sedang bertempur sebagai orang biasa, sementara armada yang dipimpin oleh pesaingnya, Jeneral Won Gyun, telah dimusnahkan dengan teruk. Ketika kekalahan menyeluruh sekali lagi begitu hampir, satu-satunya individu yang boleh diharapkan oleh raja dan bangsawan Dinasti Joseon ialah—sekali lagi—Yi Sun-shin.

Setelah dipanggil, Yi berkata kepada raja yang ketakutan, “Beta masih mempunyai 12 kapal di bawah perintah beta.” Dengan hanya 12 kapal, Yi Sun-shin menuju ke lokasi Pertempuran Myeongnyang (kini, perairan di luar pantai Pulau Jindo). Selat Myeongnyang juga dipanggil “Uldolmok,” yang bermaksud “selat tempat batu menangis.” Nama itu merujuk kepada arus pasang surut di kawasan ini, yang begitu kuat sehingga batu-batu dikatakan dapat didengar berguling di dasar laut, suatu hakikat yang masih benar hingga hari ini. Selepas menyekat satu-satunya laluan keluar yang tersedia dengan rantai, Yi Sun-shin menghimpunkan askar-askarnya dan mengucapkan kata-kata terkenal ini:
“Mereka yang sanggup mati akan hidup, dan mereka yang ingin hidup akan mati.”

Pada hari pertempuran, Yi Sun-shin berlayar untuk menghadapi armada musuh dengan 12 kapalnya. Pihak Jepun tiba dengan 133 kapal perang besar. Yi segera memberi arahan berundur dan memperdaya kapal-kapal Jepun masuk ke Selat Myeongnyang. Setelah seluruh armada Jepun memasuki selat itu, Yi menaikkan rantai yang telah pun dipasangnya. Ketika kapal-kapal Jepun terperangkap tanpa harapan dalam rantai tersebut, 12 kapal Yi yang sedang berundur berpatah balik ke arah kapal-kapal Jepun. Sementara 12 kapal Yi melepaskan tembakan, 133 kapal Jepun cuba melarikan diri dengan panik, namun gagal akibat arus pasang surut yang deras dan rantai yang ditempatkan Yi secara strategik. Sebanyak 31 kapal Jepun tenggelam. Dengan begitu ramai askar terbunuh dalam pertempuran, Jepun terpaksa berundur, tetapi tidak sebuah pun kapal dalam armada Yi mengalami kerosakan. Hanya dua askar Yi cedera dan secara luar biasa hanya dua orang terkorban. Pertempuran ini berakhir dengan kemenangan menakjubkan yang kekal tiada tandingan dalam sejarah pertempuran laut dunia. Ia memainkan peranan besar dalam mengembalikan kelebihan pertempuran kepada Korea dan akhirnya menamatkan perang selama tujuh tahun.

Dengan pemanfaatan geografi, arus pasang surut dan strategi pertempuran yang bijak ketika berdepan rintangan luar biasa untuk menewaskan musuh, Pertempuran Myeongnyang dinilai sebagai salah satu daripada lima pertempuran laut terulung di dunia dan disebut dalam buku teks strategi tentera laut di akademi tentera laut di seluruh dunia.

Setiap negara mempunyai wira masing-masing, dan bagi Korea, wira itu ialah Yi Sun-shin. Jika anda mengunjungi Sejong-ro di kawasan Gwanghwamun, Seoul, anda akan melihat patung Yi Sun-shin dengan sebilah pedang besar di sisinya, masih seolah-olah mengawasi rakyat Korea.

* Foto ihsan Korea Tourism Organization.