Ssireum, sukan tempur tradisional Korea, telah berkembang daripada taktik kelangsungan hidup pada zaman purba kepada bentuk hiburan yang dinikmati semasa perayaan dan sambutan cuti pada hari ini.
<Ssireum ialah sukan tempur tradisional Korea yang dipertandingkan antara dua peserta, iaitu seorang peserta memaksa lawannya menyentuh tanah dengan mana-mana bahagian tubuh selain kaki.>
Ssireum, seni mempertahankan diri tradisional Korea
Sebagai sukan tradisional Korea, ssireum melibatkan penggunaan seluruh tubuh dalam pertarungan kekuatan dan teknik. Dua peserta memegang tali pinggang satu sama lain (dipanggil "satba" dalam bahasa Korea) atau bahagian pinggang seluar, lalu menggunakan gabungan kekuatan fizikal dan teknik strategik untuk menjadi orang pertama yang menjatuhkan lawan ke tanah dan diisytiharkan sebagai pemenang. Untuk memenangi perlawanan ssireum, kekuatan fizikal, teknik dan daya tahan diperlukan. Dengan tumpuan seimbang sukan ini terhadap pembangunan kekuatan fizikal serta keteguhan mental melalui pertimbangan yang tepat dan kesabaran, ssireum merupakan sukan yang amat bermanfaat dalam pelbagai aspek. Ssireum ialah sukan yang disayangi di Korea, dan walaupun kejohanan diadakan sepanjang tahun, ia khususnya menonjol dalam sambutan cuti dan perayaan.
Ssireum, sukan global yang merentasi ribuan tahun
Ssireum dipercayai berkembang secara semula jadi dalam peradaban purba. Dalam masyarakat primitif, manusia perlu melawan haiwan liar dan mungkin anggota kumpulan lain demi kelangsungan hidup. Oleh sebab hanya mereka yang mampu menang dalam pertarungan dengan tangan kosong dapat bertahan dan memperoleh kedudukan dominan, masyarakat prasejarah kemungkinan besar terpaksa mempelajari dengan pantas cara melindungi diri tanpa senjata—kemahiran yang berkembang seiring peredaran masa. Pertarungan tangan kosong sebegini secara semula jadi diterima dalam agama primitif. Dari generasi ke generasi, upacara keagamaan yang mengandungi gerak isyarat tertentu menyerupai posisi bertarung berkemungkinan secara beransur-ansur berubah menjadi satu bentuk sukan.
<Gusti bangsa Sumeria – sekitar 2400 SM.>
Evolusi gusti berlaku bukan sahaja di Korea, malah di seluruh dunia. Walaupun butiran formatnya berbeza mengikut budaya, permainan yang menyerupai ssireum wujud di seluruh dunia, dan setiap kumpulan etnik dan/atau negara mempunyai versi tersendiri bagi sukan ini. Seperti bostel Belanda, das schwingen dari Switzerland, glima dari Ireland, koshti dari Iran, sambo dari Rusia, yagli gures (gusti minyak) dari Turki, buh Mongolia, vat co truyen Vietnam, sumo Jepun dan shuai jiao China, terdapat bentuk gusti tradisional yang unik dan serupa dengan ssireum dalam hampir setiap budaya.
Oleh itu, walaupun prototaip ssireum adalah umum kepada semua manusia dan dapat dijejaki hingga ke zaman terawal kewujudan manusia, sukar untuk menentukan titik permulaan khusus gusti oleh kumpulan etnik atau wilayah tertentu. Menurut pelbagai tinggalan sejarah, gusti telah wujud seawal 3,000 tahun sebelum Era Umum. Ini merupakan anggaran pentarikhan karbon bagi sebuah artifak gangsa Babylon purba yang ditemukan dengan ukiran adegan gusti. Sebuah lukisan dinding Mesir tentang gusti dipercayai bertarikh sekitar 500 SM. Menurut bukti bertulis, Iliad karya Homer, yang dianggap sebagai puisi epik tertua Yunani, mengandungi kisah tentang gusti. Dalam tradisi Timur, terdapat catatan dari Zaman Negeri-negeri Berperang di China yang menyebut tentang gusti.
<Arca rata Yunani ini menunjukkan asal-usul gusti, sukan yang serupa dengan ssireum.>
Ssireum mencerminkan semangat budaya Korea dalam perayaan dan sambutan cuti
Rekod terawal ssireum di Korea ditemukan pada lukisan dinding makam Kerajaan Goguryeo (37 SM-668 M). Di China, terdapat adegan gusti yang dilukis pada dinding sebuah makam di Daerah Xian, Wilayah Jilin, China, yang dipercayai dibina pada akhir abad ke-4. Dinding sebelah kanan makam Anak Goguryeo menampilkan lukisan dua lelaki yang kelihatan kuat sedang bertanding gusti di bawah sebatang pokok besar, dengan seorang lelaki tua berambut putih di sebelah kanan bersandar pada tongkat, dipercayai sedang mengadili perlawanan. Kehadiran pengadil membuktikan bahawa ssireum ialah sukan yang mempunyai peraturan yang mesti dipatuhi dengan ketat, dan peraturan sebegini telah pun wujud dalam Kerajaan Goguryeo.
<Lukisan dinding yang menggambarkan gusti, ditemukan dalam sebuah makam Goguryeo.>
Makam 1 Goguryeo di Jiangzhen, Daerah Xian, Wilayah Jilin, China, yang dipercayai bertarikh sekitar pertengahan abad ke-5, mempunyai lukisan dinding di sebelah kirinya yang menggambarkan gusti sebagai sebahagian daripada adegan keriangan luar. Para penonton dengan payung, penunggang kuda, pembantu dan anjing berdiri di bawah sebatang pokok besar. Di sekeliling mereka, terdapat orang yang terlibat dalam pelbagai aktiviti seperti akrobatik, gusti, memukul gendang, bermain alat bertali dan menari. Lukisan ini membuktikan bahawa semasa Kerajaan Goguryeo (37 SM-668 M), gusti merupakan satu bentuk hiburan.
<Lukisan dinding Goguryeo yang menggambarkan gusti, ditemukan di Makam 1 Jiangzhen, China.>
Selain itu, terdapat rekod ssireum yang lebih terkini dalam teks sejarah seperti Sejarah Goryeo dan Hikayat Diraja Joseon. Kemunculan pelbagai aspek ssireum dalam lukisan rakyat dan lukisan genre juga menunjukkan bahawa sukan ini merupakan aspek penting dalam kehidupan harian masyarakat Korea pramoden.
Ssireum merupakan acara berunsur ritual dalam masyarakat agraria. Pada hari kelima bulan kelima dalam kalendar lunar (dipanggil "dano" dalam bahasa Korea), lelaki-lelaki kampung akan berkumpul di lubang pasir besar atau kawasan berumput untuk mempamerkan kekuatan mereka melalui perlawanan ssireum. Pada bulan purnama bulan ketujuh, baekjung (secara harfiah bermaksud "antara 100") diadakan, iaitu kejohanan ssireum besar yang menghimpunkan lelaki-lelaki kuat dari beberapa wilayah untuk memperlihatkan kehalusan gerak dan kemahiran mereka di hadapan ratusan penonton. Pemenang baekjung dipanggil "cheonha jangsa."
<Sebuah lukisan oleh seniman Joseon abad ke-18, Kim Hong-do, menggambarkan penonton menyaksikan perlawanan gusti.>
Semasa cuti Chuseok pada bulan kelapan lunar, lelaki-lelaki kuat dari ibu kota dan wilayah luar akan berkumpul untuk kejohanan ssireum kebangsaan, masing-masing berharap memperoleh penghormatan untuk kampung halamannya sebagai pemenang kejohanan. Untuk menewaskan lawan, para peserta menggunakan semua teknik ssireum yang mereka ketahui, termasuk menarik, mengangkat, menolak, membongkok di pinggang dan menjegal.
Pemenang kejohanan ini dihadiahkan seekor lembu jantan sebagai hadiah. Amalan ini dipercayai berasal daripada hakikat bahawa kebanyakan pengamal ssireum di Korea purba ialah petani, dan menjadi bukti penghormatan masyarakat terhadap profesion pertanian pada masa itu. Hadiah seekor lembu jantan kemungkinan besar bertujuan menggalakkan kegiatan pertanian pemenang.
Oleh itu, ssireum merupakan salah satu acara paling popular dalam mana-mana perayaan atau sambutan cuti. Tidak seperti kebanyakan seni mempertahankan diri lain, ssireum istimewa kerana melibatkan sentuhan kulit ke kulit secara langsung, selaras dengan penekanan tradisional Korea terhadap semangat kebangsaan yang berasaskan "jeong (kasih sayang bersama)". Sebagai sukan yang ringkas, mendebarkan dan boleh diamalkan oleh sesiapa sahaja di mana-mana sahaja, ssireum menyeronokkan untuk peserta dan penonton. Ssireum ialah sukan "sosial" yang amat bermanfaat dengan sejarah panjang yang terus dinikmati dan dikembangkan hingga hari ini.
* Foto ihsan Korea Tourism Organization.