Deze schitterende schilderingen zijn artistieke meesterwerken die een elegante, kunstzinnige verfijning uitstralen binnen de sculpturale schoonheid van de Boeddhafiguren.
<Een van de mooiste boeddhistische schilderingen uit de Goryeo-dynastie (918-1392): Watermaan-Avalokitesvara.>
Boeddhistische schilderkunst, de bloem van de boeddhistische kunst
Het plafond van de Sixtijnse Kapel in Vaticaanstad is versierd met een fresco van de Bijbelse schepping door Michelangelo. Zelfs wie niet volledig vertrouwd is met de Sixtijnse Kapel, kent Michelangelo’s Schepping van Adam; elk jaar bezoeken talloze mensen de kapel om dit adembenemende werk in het echt te bewonderen.
<Deze Nectarritueel-schildering uit de Joseon-dynastie toont een panoramisch beeld van een ritueel waarbij Boeddha alle wezens die in deze wereld en in de hel van de volgende wereld lijden, naar het nirwana leidt door hun nectar te schenken, gamno genoemd, als verbeelding van Boeddha’s leer van verlichting.>
Net als de kathedralen en tempels van Europa zijn Koreaanse boeddhistische tempels gevuld met talrijke schilderingen. Schilderingen zijn niet alleen te vinden op de muren, plafonds en pilaren van de gebouwen, maar ook als taenghwa (schilderingen met een decoratieve rand, bedoeld om aan de wand te hangen), gyunghwa (illustraties in boeddhistische geschriftboeken of tekeningen die tot houtblokken werden verwerkt) en kamerschermschilderingen. Hoewel boeddhistische schilderingen uiteenlopende vormen hebben en verschillende onderwerpen verbeelden, bezit elk werk de hoogste graad van kunstzinnigheid.
<De Drie Amitabha-Boeddha’s is een muurschildering achter de zittende Boeddha in de Hal van het Paradijs van de Cheonunsa-tempel in Gurye.>
Een esthetische verbeelding van de boeddhistische Avatamsaka-wereld
In tegenstelling tot hun Tibetaanse, Chinese en Japanse tegenhangers hebben de Boeddhafiguren in Koreaanse boeddhistische schilderingen een zeer menselijke uitstraling. Los van een specifiek schematisch of symbolisch kader worden Koreaanse boeddhistische schilderingen op realistische, maar uiterst kunstzinnige wijze gecreëerd. Door rood, groen en blauw als basiskleuren te gebruiken, afgewisseld met kleigeel en wit, krijgen de schilderingen een vertrouwde en tegelijk mystieke aanblik. Bovendien wordt Boeddha, die altijd in het centrum is geplaatst, afgebeeld als een zeer grote figuur, met vele bodhisattva’s en lagere godheden symmetrisch aan zijn rechter- en linkerzijde; zo wordt een stabiele wereldorde verbeeld.
<Deze schildering uit de Joseon-dynastie uit 1703 toont zes bodhisattva’s die Amitabha Boeddha omringen terwijl hij in het paradijs een preek houdt.>
De onderwerpen van deze schilderingen tonen vaak Boeddha die op de berg Youngchuksan een preek houdt over de Lotussoetra (Preek op Youngsan), of het leven van Sakyamuni in acht scènes. Andere onderwerpen zijn onder meer Vairocana Boeddha, Amita Boeddha, de Medicijnboeddha, bodhisattva’s, koningen van de onderwereld, de zeven beschermgoden en de verlichte Boeddha. De gouden eeuw van de Koreaanse boeddhistische schilderkunst viel in de Goryeo-dynastie, tijdens de 13e eeuw. Door verliezen als gevolg van oorlogen en branden zijn echter slechts weinig schilderingen uit deze periode bewaard gebleven; de werken die nog bestaan, bevinden zich bovendien in het bezit van andere landen, waaronder Japan. Daardoor dateren de meeste boeddhistische schilderingen die vandaag in Korea te zien zijn van na de 17e eeuw. Boeddhistische schilderingen uit Goryeo worden zelden aan het publiek getoond.
<Een boeddhistische schildering die Avalokiteshvara (Gwanseum-bosal) afbeeldt, die wezens redt van het lijden in de werkelijke wereld.>
<Een zijden taenghwa uit de Joseon-dynastie, waarop bodhisattva’s en generaals Boeddha bewaken.>
De Watermaan-Avalokitesvara
De Watermaan-Avalokitesvara, die in 2003 voor het eerst aan een westers publiek werd voorgesteld tijdens een tentoonstelling in San Francisco, trok grote aandacht door zijn kleurgebruik, elegantie en spectaculaire sculpturale expressie. The New York Times citeerde: “Het is het equivalent van de Mona Lisa.” De tentoonstelling vormde een keerpunt waarop de artistieke verfijning van de Koreaanse boeddhistische schilderkunst aan de wereld werd onthuld.
<Watermaan-Avalokitesvara, gecreëerd in 1310 tijdens de Goryeo-dynastie, werd in 2003 tentoongesteld in San Francisco.>
Uit archieven blijkt dat het origineel waarschijnlijk groter was dan de schildering die wij vandaag kennen. Toch is het, met een lengte van 4,3 meter en een breedte van 2,54 meter, de grootste van de bewaard gebleven boeddhistische schilderingen uit de Goryeo-periode. Watermaan-Avalokitesvara wordt hoog gewaardeerd om zijn artistieke volmaaktheid en zou in 1310 zijn gecreëerd als onderdeel van een omvangrijke samenwerking tussen de beste hofkunstenaars van Goryeo, bijeengebracht door koning Chungryeol en de koningin van koning Chungseon. Om onbekende redenen werd het werk later naar Japan gestuurd, waar het zich tegenwoordig bevindt in het Kagami-jinja-heiligdom in de prefectuur Shiga. Omdat het een belangrijk cultureel erfgoed van Japan is en aanzienlijk beschadigd is, wordt de schildering streng bewaakt en is zij niet toegankelijk voor het grote publiek.
<Watermaan-Avalokitesvara uit de Goryeo-dynastie.>
Watermaan-Avalokitesvara verbeeldt op dramatische wijze de innerlijke worsteling van mensen die tot het besef komen dat de maan die in het water wordt weerspiegeld niet de werkelijke maan aan de hemel is. Het toont gelovigen die, wanneer zij het einde van hun geestelijke strijd bereiken, onder de bescherming van Kwan yin Bodhisattva, een reïncarnatie van Amitabha Boeddha, het nirwana hebben bereikt.
* Foto’s met dank aan de Encyclopedia of Korean Culture en de Cultural Heritage Administration of Korea.