Ssireum, een traditionele Koreaanse vechtsport, is geëvolueerd van een overlevingstactiek in de oudheid tot een vorm van entertainment die vandaag de dag tijdens festivals en feestdagen wordt beleefd.
<Ssireum is een traditionele Koreaanse vechtsport tussen twee tegenstanders, waarbij de ene deelnemer de ander dwingt de grond te raken met een ander lichaamsdeel dan de voeten.>
Ssireum, een traditionele Koreaanse krijgskunst
Ssireum is een traditionele Koreaanse sport waarbij het hele lichaam wordt ingezet in een strijd van kracht en techniek. Twee tegenstanders grijpen elkaars band (in het Koreaans "satba" genoemd) of broekband vast en gebruiken een combinatie van fysieke kracht en strategische techniek om als eerste de tegenstander tegen de grond te werpen en tot winnaar te worden uitgeroepen. Om een ssireumwedstrijd te winnen, zijn fysieke kracht, techniek en uithoudingsvermogen vereist. Dankzij de evenwichtige nadruk van de sport op de ontwikkeling van zowel fysieke kracht als mentale weerbaarheid door nauwkeurig oordeel en geduld, is ssireum op vele niveaus een bijzonder waardevolle sport. Ssireum is een geliefde sport in Korea; hoewel er het hele jaar door toernooien worden gehouden, komen ze vooral veel voor tijdens feestdagen en festivals.
Ssireum, een mondiale sport die millennia omspant
Men gaat ervan uit dat ssireum zich op natuurlijke wijze in oude beschavingen heeft ontwikkeld. In primitieve samenlevingen moesten mensen voor hun overleving vechten tegen wilde dieren en mogelijk ook tegen leden van andere groepen. Omdat alleen degenen die gevechten met blote handen konden winnen konden overleven en dominantie konden verwerven, werden prehistorische volkeren waarschijnlijk gedwongen snel te leren hoe zij zich zonder wapens konden beschermen—een vaardigheid die zich in de loop der tijd verder ontwikkelde. Dergelijke gevechten met blote handen zouden vanzelfsprekend door primitieve religies zijn opgenomen. Door de generaties heen veranderden religieuze rituelen waarin bepaalde gebaren op vechthoudingen leken vermoedelijk geleidelijk in een vorm van sport.
<Worstelen bij de Sumeriërs – circa 2400 v.Chr.>
De evolutie van worstelen geldt niet alleen voor Korea, maar ook voor de rest van de wereld. Hoewel de precieze vorm per cultuur verschilt, bestaan er overal ter wereld spelen die op ssireum lijken, en elke etnische groep en/of natie heeft haar eigen versie van de sport. Net als de Nederlandse bostel, het Zwitserse das schwingen, het Ierse glima, het Iraanse koshti, het Russische sambo, het Turkse yagli gures (olieworstelen), de Mongoolse buh, het Vietnamese vat co truyen, het Japanse sumo en het Chinese shuai jiao, kent bijna elke cultuur een unieke traditionele vorm van worstelen die verwant is aan ssireum.
Hoewel het prototype van ssireum als zodanig gemeenschappelijk is voor alle volkeren en kan worden teruggevoerd tot de vroegste dagen van het menselijk bestaan, is het moeilijk een specifiek beginpunt van worstelen bij een bepaalde etnische groep of in een bepaalde regio vast te stellen. Volgens verschillende relikwieën bestond worstelen al 3.000 jaar vóór de gangbare jaartelling. Dit was de geschatte koolstofdatering van een oud Babylonisch bronzen voorwerp dat werd ontdekt met een gravure van een worstelscène. Een Egyptische muurschildering van worstelen zou dateren uit 500 v.Chr. Volgens gedocumenteerd bewijs bevat Homeros’ Ilias, die wordt beschouwd als het oudste epische gedicht van Griekenland, een verhaal over worstelen. In de oosterse traditie bestaat er een vermelding uit de Chinese Periode van de Strijdende Staten waarin worstelen wordt genoemd.
<Dit Griekse vlakreliëf toont de oorsprong van worstelen, een sport die verwant is aan ssireum.>
Ssireum belichaamt de Koreaanse culturele geest van festivals en feestdagen
De vroegste vermeldingen van ssireum in Korea zijn gevonden op muurschilderingen in graven van het Goguryeo-koninkrijk (37 v.Chr.-668 n.Chr.). In China is er een worstelscène geschilderd op de wand van een graf in het district Xian in de Chinese provincie Jilin, waarvan wordt aangenomen dat het aan het einde van de 4e eeuw is gebouwd. De rechterwand van het Anak-graf van Goguryeo toont een schildering van twee sterk uitziende mannen die onder een grote boom in een worstelwedstrijd verwikkeld zijn, met rechts een oudere, witharige man die op een stok leunt en vermoedelijk de wedstrijd beoordeelt. De aanwezigheid van een scheidsrechter bewijst dat ssireum een sport is met regels die strikt moeten worden gevolgd en dat dergelijke regels al in het Goguryeo-koninkrijk bestonden.
<Een muurschildering met een worstelscène, gevonden in een Goguryeo-graf.>
Graf 1 van Goguryeo in Jiangzhen, district Xian, provincie Jilin in China, waarvan wordt aangenomen dat het uit het midden van de 5e eeuw dateert, heeft aan de linkerzijde een muurschildering die worstelen afbeeldt als onderdeel van een vrolijke buitenscène. Toeschouwers met parasols, ruiters, bedienden en honden staan onder een grote boom. Om hen heen zijn mensen bezig met diverse activiteiten, zoals acrobatiek, worstelen, trommelen, het bespelen van snaarinstrumenten en dansen. Deze schildering bewijst dat worstelen tijdens het Goguryeo-koninkrijk (37 v.Chr.-668 n.Chr.) een vorm van entertainment was.
<Goguryeo-muurschildering met een worstelscène, gevonden in Graf 1 van Jiangzhen, China.>
Daarnaast bestaan er relatief recentere vermeldingen van ssireum in historische teksten zoals de Geschiedenis van Goryeo en de Koninklijke Annalen van Joseon. De weergave van verschillende aspecten van ssireum in volks- en genreschilderkunst laat eveneens zien dat de sport een essentieel onderdeel was van het dagelijks leven van Koreanen in de premoderne tijd.
Ssireum was een geritualiseerd evenement in de agrarische samenleving. Op de vijfde dag van de vijfde maand volgens de maankalender (in het Koreaans "dano" genoemd) verzamelden de mannen van het dorp zich bij een grote zandkuil of op een grasveld om hun kracht te tonen in ssireumwedstrijden. Bij volle maan in de zevende maand werd baekjung (letterlijk "onder 100") gehouden, een groot ssireumtoernooi waarbij sterke mannen uit verschillende regio’s samenkwamen om hun verfijning en vaardigheid te tonen voor menigten van honderden mensen. De winnaar van baekjung werd een "cheonha jangsa" genoemd.
<Een schilderij van de 18e-eeuwse Joseon-kunstenaar Kim Hong-do toont toeschouwers die naar een worstelwedstrijd kijken.>
Tijdens de Chuseok-feestdag in de achtste maanmaand kwamen sterke mannen uit zowel de hoofdstad als de omliggende regio’s samen voor een nationaal ssireumtoernooi, elk in de hoop de eer van de toernooizege voor zijn geboortestad te behalen. Om hun tegenstanders te verslaan, gebruikten de deelnemers alle ssireumtechnieken die zij kenden, waaronder trekken, optillen, duwen, buigen bij de taille en beentje lichten.
De winnaar van dit toernooi kreeg als prijs een stier aangeboden. Deze praktijk zou zijn oorsprong vinden in het feit dat de meeste ssireumbeoefenaars in het oude Korea boeren waren, en vormt een bewijs van het respect dat men destijds had voor het landbouwberoep. Het geschenk van een stier was waarschijnlijk bedoeld om de landbouwactiviteiten van de winnaar te ondersteunen.
Als zodanig was ssireum een van de populairste onderdelen van elk festival of elke feestdag. In tegenstelling tot de meeste andere krijgskunsten is ssireum bijzonder omdat het direct huid-op-huidcontact omvat, passend bij de traditionele Koreaanse nadruk op een nationale geest gebaseerd op "jeong (wederzijdse genegenheid)". Als sport die eenvoudig en spannend is en door iedereen overal kan worden beoefend, is ssireum aangenaam voor zowel deelnemers als toeschouwers. Ssireum is een bijzonder waardevolle "sociale" sport met een lange geschiedenis, die ook vandaag nog wordt genoten en verder ontwikkeld.
* Foto’s met dank aan de Korea Tourism Organization.