Tradycyjne pałace, będące domem i polityczną siedzibą królów Korei, stanowią wspaniałe przykłady pięknej estetyki tradycyjnej kultury koreańskiej.
<Pałac Gyeongbokgung, królewska rezydencja dynastii Joseon w sercu Seulu.>
Pałac jako odzwierciedlenie historycznego i kulturowego potencjału epoki
Gdzie najlepiej poznać kulturę danego kraju? Wystarczy pomyśleć o atrakcjach turystycznych, które ludzie często odwiedzają podczas podróży do innych państw. Jednymi z pierwszych miejsc, jakie przychodzą na myśl, są wielkie pałace i zamki świata, takie jak zamek Warwick w Wielkiej Brytanii, francuski Wersal, zamek Osaka w Japonii czy Zakazane Miasto w Chinach. Tak samo jest w Korei: jako zachowane świadectwa historii i kultury kraju, pałace Seulu są obowiązkowym punktem zwiedzania dla turystów.
<Panoramiczny jesienny widok na pałac Deoksugung, otoczony nowoczesnymi wieżowcami i górą Inwangsan w centrum Seulu>
Dzięki barwnej historii liczącej ponad 600 lat Seul jest ikoną epoki i jej kultury. Tradycyjne pałace, które zachowały się w jego granicach, były świadkami wielu historycznych chwil.
<Geunjeongjeon to centralny budynek pałacu Gyeongbokgung, w którym odbywały się ważne rytuały państwowe i przyjmowano zagranicznych posłów. Dziś tętni życiem dzięki turystom z kraju i zagranicy.>
Pałac Gyeongbokgung, zbudowany w 1395 roku i położony przy Sejong-ro w Seulu, był oficjalnym pałacem dynastii Joseon. Spalony doszczętnie podczas inwazji Imjin, został odbudowany w 1867 roku przez Heungseona Daewonguna, ojca jednego z ostatnich królów dynastii Joseon. Znajduje się w nim wiele skarbów narodowych, w tym brama Geoncheonmun, dziesięciopiętrowa kamienna pagoda świątyni Gyeongcheonsa, Geunjeongjeon, Jagyeongjeon, Gyeonghoeru, Sajeongjeon, Gwanghwamun oraz stupa pamiątkowa ze świątyni Beopcheonsa.
<Pawilon Hyangwonjeong odbijający się w spokojnym stawie pośród barwnych jesiennych liści w pałacu Gyeongbokgung>
Pałac Changdeokgung znajduje się w Waryong-dong w Seulu. Wzniesiony w 1405 roku, jest najlepiej zachowanym spośród pięciu pałaców dynastii Joseon i jako taki został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO w 1996 roku. Znajduje się tu Donhwamun, najstarsza wieża bramna w Seulu, a także Injeongjeon, Daejojeon, Seonjeongjeon i Biwon (zwany również Tajemnym Ogrodem). W Seulu znajduje się także kilka innych tradycyjnych pałaców o długiej historii, w tym pałac Deoksugung w Jeong-dong oraz pałac Gyeonghuigung (z którego zachowały się tylko trzy budynki), zbudowany w 1617 roku.
<Architektoniczny majestat: widok z podwyższonej perspektywy na główną salę tronową (Geunjeongjeon) oraz kompleks pawilonu Gyeonghoeru w pałacu Gyeongbokgung>
<Pływający pałac: majestatyczne odbicie pawilonu Gyeonghoeru między chmurami a wodą w pałacu Gyeongbokgung>
Urzeczywistnienie konfucjańskiego ideału politycznego poprzez architekturę
Pałace dynastii Joseon są pełne pięknej estetyki tradycyjnej kultury koreańskiej. Pałac był miejscem, w którym król i jego urzędnicy omawiali sprawy państwowe, a także przestrzenią zamieszkiwaną przez króla, królową oraz licznych służących pałacowych. Był to obszar wielowymiarowy, pełen ornamentów i struktur bogatych w znaczenia symboliczne. Zgodnie ze swoim fizycznym i ideowym usytuowaniem jako centrum polityki, architektura pałacowa dążyła do urzeczywistnienia politycznych ideałów dynastii poprzez ornamenty i struktury reprezentujące autorytet tronu. Ponieważ pałace były również rezydencjami, w których żyli prawdziwi ludzie, znajdowały się w nich dekoracje wyrażające wszelkie ludzkie nadzieje i wyobrażenia, a także elementy mające czynić je bardziej przyjaznymi i atrakcyjnymi przestrzeniami. Dekoracje pałacowe, rozmieszczone zgodnie z cechami przestrzennymi pałacu, ujawniają naturę politycznych ideałów dynastii Joseon oraz wizję życia, jaką wyobrażała sobie ona dla swoich poddanych. Rzeźby, malowidła, wzory i budowle symbolizujące oraz reprezentujące wartości i autorytet dynastii Joseon zawierają żarliwe nadzieje dawnych Koreańczyków na urzeczywistnienie silnej monarchii, która prawdziwie szanowała swój lud i mu służyła.
<Ceremonia zmiany warty królewskiej w pałacu Gyeongbokgung. Strażnicy ubrani w barwne mundury z epoki Joseon odtwarzają tradycyjny ceremoniał przed bramą Heungnyemun.>
| Typ budynku | Obraz | Opis |
|---|---|---|
| Jeon |  |
Jeon, największy i najwyższy typ budynku w tradycyjnym koreańskim pałacu królewskim, był również najważniejszy pod względem rangi. Budynki opatrzone tym określeniem były zazwyczaj rezydencjami króla, królowej, królowej matki oraz starszych członków rodziny królewskiej. Przykłady: Geunjeongjeon, Gangnyeongjeon, Gyotaejeon, Jagyeongjeon Geunjeongjeon, Gyeongbokgung |
| Dang |  |
Dang, zbliżony rozmiarem do jeon, zajmował o jeden stopień niższą pozycję pod względem znaczenia. O ile jeon miał charakter oficjalny i formalny, dang służył celom bardziej prywatnym — zazwyczaj jako aneks do jeon lub centralny budynek przestrzeni pomocniczej. Przykłady: Yanghwadang, Heejeongdang, Myeongryundang Heejeongdang, Changdeokgung |
| Hap/Gak |  |
Choć nie dotyczyło to wszystkich przypadków, budynki tego typu były zwykle aneksami lub pełniły funkcję pomocniczą wobec jeon albo dang. Przykłady: Yangjeonghap, Ilsinhap, Gyujanggak, Dongsipjagagak, Gonryeonghap Gyujanggak, Changdeokgung |
| Jae/Heon |  |
Nazwy te nadawano rezydencjom członków rodziny królewskiej spoza najbliższego kręgu, którzy mieszkali poza właściwym pałacem, lub wysokich urzędników dworu królewskiego. Jae stosowano w odniesieniu do przestrzeni mieszkalnych, natomiast heon pojawiał się w nazwach urzędów pełniących funkcje państwowe. Przykłady: Nakseonjae, Jipokjae, Yeongchunheon, Jeonggwanheon Nakseonjae, Changdeokgung |
| Ru |  |
Ru, budynek wzniesiony wysoko nad ziemią, z maru (otwartą drewnianą podłogą), przypominający wondumak (tradycyjną chatę wspartą na palach i pozbawioną ścian), zapewniał dobrą wentylację i ochronę przed nadmierną wilgocią; służył odpoczynkowi i przyjemności. Przykłady: Gyeonghoeru, Gwanghanru, Yongmuru Gyeonghoeru, Gyeongbokgung |
| Jeong |  |
Jeong to budynek w formie pawilonu, wykorzystywany jako przestrzeń odpoczynku lub bankietów. Podobny pod względem funkcji i przeznaczenia do ru, jeong był mniejszy i służył okazjom prywatnym, natomiast ru był większy i używany głównie podczas oficjalnych uroczystości państwowych. Przykłady: Hyangwonjeong, Cheonguijeong, Sayangjeong itp. Hyangwonjeong, Gyeongbokgung |
<Cechy architektoniczne dawnych pałaców koreańskich.>
<Nakseonjae, budynek w pałacu Changdeokgung, wzniesiony w 1847 roku (13. rok panowania króla Heonjonga).>
<Hyangwonjeong, pawilon nad stawem Hyangwonji, położony w północnej części pałacu Gyeongbokgung.>
Styl i wdzięk życia
Koreańskie pałace pierwotnie projektowano jako symboliczne światy konfucjańskiej ideologii politycznej. Zarazem zachowały one ślady wyjątkowo koreańskiej estetyki i wrażliwości. Pałac dekorowano jako spokojne sanktuarium, wykorzystując proste i czyste formy szczególnie cenione przez Koreańczyków. Tożsamość Gyeonghoeru, jednego z reprezentacyjnych elementów pałacu Gyeongbokgung, wyraźnie określają staw, nad którym się znajduje, oraz trzy sztuczne wyspy na tym stawie. Trzy wyspy symbolizują trzy legendarne góry chińskiego taoizmu, a Gyeonghoeru wzniesiono na największej z nich. Dlatego Gyeonghoeru stanowił prywatny „świat pustelników” pałacu, w którym król i jego urzędnicy mogli wyobrażać sobie, że są odludkami wolnymi od trosk świata.
<Gyeonghoeru, wzniesiony przy północno-zachodnim stawie Geunjeongjeon w pałacu Gyeongbokgung, był miejscem bankietów wydawanych dla zagranicznych posłów oraz uroczystości państwowych.>
<Japsang zdobią dach Gyeonghoeru. Japsang to figurki pustelników, mnichów buddyjskich, osobliwie wyglądających postaci i potworów. Pełnią funkcję zarówno ornamentów, jak i strażników budynku.>
<Dachówki Gyeonghoeru ozdobione smokiem i feniksem, symbolami króla.>
Skały o niezwykłych kształtach, kamienne misy oraz kamienny staw przemieniają zwykłą przestrzeń mieszkalną w miejsce przypominające pejzaż malarski. Juryeon — drewniane tablice lub arkusze papieru z wypisanymi wersami poetyckimi bądź sentencjami, zawieszane na filarach — to „obrazy poezji”, które pogłębiają nastrojową atmosferę i podnoszą rangę budynku. Yeongyeongdang, Nakseonjae, Hanjeongdang oraz pawilon w Sekretnym Ogrodzie pałacu Changdeokgung słyną ze swojego wielowarstwowego piękna. Tłumaczenia juryeon w poszczególnych budynkach są dostępne, dzięki czemu turyści mają wyjątkową okazję doświadczyć literackiego wyrafinowania dawnych Koreańczyków.
<Pawilon Juhapru i staw Buyongji, wypełniony kwiatami lotosu, na terenie pałacu Changdeokgung.>
Dekoracje na ceglanych murach nadają przestrzeniom mieszkalnym piękno i znaczenie. Ceglane mury występują w całym pałacu — od komnat królowej matki po otwarte przestrzenie, pomieszczenia, w których następca tronu czytał lub odpoczywał, a nawet kwatery pałacowych służących. Ceglany mur Jagyeongjeon w pałacu Gyeongbokgung słynie nie tylko z wyjątkowego kunsztu kwiatowego wzoru, lecz także z bardzo ludzkich nadziei, które wyraża. Ceglany mur komnat królowej w pałacu Changdeokgung zdobi chiński znak oznaczający „mężczyznę”, który na pierwszy rzut oka nie wydaje się pasować do królewskiej atmosfery pałacu. Zastosowanie tego motywu pokazuje, jak ważne było dla kobiet z rodziny królewskiej wydanie na świat synów.
<Piękna ściana kwiatowa Jagyeongjeon w pałacu Gyeongbokgung.>
Dekoracje kominów odgrywają ważną rolę w przemianie atmosfery tylnych ogrodów pałacowych budynków — z mrocznej i surowej w jasną i przyjazną. Motywy przedstawiają zwykle dziesięć tradycyjnych symboli długowieczności, znaki pomyślności, takie jak nietoperz, żuraw, rozgwiazda czy maska demona, albo chińskie znaki wyrażające modlitwy o szczęście, długie życie, bogactwo, pokój i zdrowie. Wszystkie te wzory odzwierciedlają podstawowe ludzkie pragnienie prowadzenia spełnionego i dostatniego życia.
<Komin pałacu Changdeokgung ozdobiony chińskim znakiem oznaczającym długowieczność.>
* Zdjęcia dzięki uprzejmości Koreańskiej Organizacji Turystycznej oraz Administracji Dziedzictwa Kulturowego Korei.