Tradycyjny koreański sport walki, ssireum, przeszedł drogę od taktyki przetrwania w czasach starożytnych do formy rozrywki, którą dziś cieszą się uczestnicy festiwali i świątecznych obchodów.
<Ssireum to tradycyjny koreański sport walki rozgrywany między dwoma zawodnikami, w którym jeden z nich zmusza przeciwnika do dotknięcia podłoża inną częścią ciała niż stopy.>
Ssireum, tradycyjna koreańska sztuka walki
Ssireum, tradycyjny koreański sport, polega na wykorzystaniu całego ciała w pojedynku siły i techniki. Dwaj zawodnicy chwytają się nawzajem za pas (po koreańsku „satba”) lub za pas spodni i, łącząc siłę fizyczną ze strategiczną techniką, starają się jako pierwsi powalić przeciwnika na ziemię i zostać ogłoszonym zwycięzcą. Aby wygrać pojedynek ssireum, potrzebne są siła fizyczna, technika i wytrzymałość. Dzięki zrównoważonemu naciskowi na rozwój zarówno siły fizycznej, jak i hart ducha poprzez trafną ocenę sytuacji oraz cierpliwość, ssireum jest sportem niezwykle korzystnym na wielu płaszczyznach. Ssireum to sport ceniony w Korei; turnieje odbywają się przez cały rok, lecz szczególnie często organizuje się je podczas świąt i festiwali.
Ssireum, globalny sport o tysiącletniej historii
Uważa się, że ssireum rozwinęło się naturalnie w starożytnej cywilizacji. W społeczeństwach pierwotnych ludzie musieli walczyć z dzikimi zwierzętami, a być może także z członkami innych grup, aby przetrwać. Ponieważ przeżyć i zdobyć dominację mogli jedynie ci, którzy potrafili zwyciężać w walce gołymi rękami, ludy prehistoryczne najprawdopodobniej musiały szybko nauczyć się chronić bez użycia broni — umiejętności, która rozwijała się wraz z upływem czasu. Takie walki wręcz byłyby naturalnie przyjmowane przez religie pierwotne. Z pokolenia na pokolenie rytuały religijne, w których pewne gesty przypominały pozycje bojowe, prawdopodobnie stopniowo przekształciły się w formę sportu.
<Walczący Sumerowie – około 2400 r. p.n.e.>
Ewolucja zapasów dotyczy nie tylko Korei, lecz także reszty świata. Choć szczegóły formy różnią się w zależności od kultury, gry przypominające ssireum występują na całym świecie, a każda grupa etniczna i/lub naród ma własną odmianę tego sportu. Podobnie jak holenderski bostel, szwajcarskie das schwingen, irlandzka glima, irańskie koshti, rosyjskie sambo, tureckie yagli gures (zapasy w oliwie), mongolski buh, wietnamskie vat co truyen, japońskie sumo czy chińskie shuai jiao, niemal w każdej kulturze istnieje unikalna tradycyjna forma zapasów podobna do ssireum.
W związku z tym, choć pierwowzór ssireum jest wspólny dla wszystkich ludzi i sięga najwcześniejszych dni istnienia człowieka, trudno wskazać konkretny moment narodzin zapasów w obrębie danej grupy etnicznej lub regionu. Według różnych zabytków zapasy istniały już 3000 lat przed naszą erą. Taki przybliżony wynik datowania radiowęglowego uzyskano dla starożytnego babilońskiego przedmiotu z brązu, odkrytego z wyrytym przedstawieniem sceny zapasów. Uważa się, że egipskie malowidło ścienne ukazujące zapasy pochodzi z 500 r. p.n.e. Według źródeł pisanych Iliada Homera, uznawana za najstarszy poemat epicki Grecji, zawiera opowieść o zapasach. W tradycji Wschodu istnieje zapis z chińskiego okresu Walczących Królestw, który wspomina o zapasach.
<Ta płaska grecka rzeźba ukazuje początki zapasów, sportu podobnego do ssireum.>
Ssireum uosabia koreańskiego ducha kultury festiwali i świąt
Najwcześniejsze zapisy dotyczące ssireum w Korei odnaleziono na malowidłach ściennych grobowców królestwa Goguryeo (37 r. p.n.e.–668 r. n.e.). W Chinach, w dystrykcie Xian w prowincji Jilin, znajduje się scena zapasów namalowana na ścianie grobowca, który, jak się uważa, zbudowano pod koniec IV wieku. Na prawej ścianie grobowca Anak z Goguryeo widnieje malowidło przedstawiające dwóch krzepkich mężczyzn walczących pod dużym drzewem, podczas gdy po prawej stronie starszy siwowłosy mężczyzna wspiera się na lasce, najprawdopodobniej sędziując pojedynek. Obecność sędziego dowodzi, że ssireum było sportem opartym na zasadach, których należało ściśle przestrzegać, oraz że takie zasady istniały już w królestwie Goguryeo.
<Malowidło ścienne przedstawiające zapasy, odnalezione w grobowcu z okresu Goguryeo.>
Grobowiec nr 1 z okresu Goguryeo w Jiangzhen, w dystrykcie Xian w prowincji Jilin w Chinach, datowany prawdopodobnie na połowę V wieku, ma po lewej stronie malowidło ścienne przedstawiające zapasy jako część sceny plenerowej zabawy. Widzowie z parasolami, jeźdźcy, służący i psy stoją pod dużym drzewem. Wokół nich ludzie oddają się różnym aktywnościom, takim jak akrobatyka, zapasy, gra na bębnach, gra na instrumentach strunowych i taniec. Malowidło to dowodzi, że w czasach królestwa Goguryeo (37 r. p.n.e.–668 r. n.e.) zapasy były formą rozrywki.
<Malowidło ścienne z okresu Goguryeo przedstawiające zapasy, odnalezione w grobowcu nr 1 w Jiangzhen w Chinach.>
Oprócz tych świadectw istnieją stosunkowo nowsze zapisy o ssireum w tekstach historycznych, takich jak Historia Goryeo oraz Roczniki królewskie dynastii Joseon. Obecność różnych aspektów ssireum w malarstwie ludowym i rodzajowym również pokazuje, że sport ten stanowił istotny element codziennego życia Koreańczyków przed epoką nowoczesną.
Ssireum było wydarzeniem obrzędowym w społeczeństwie rolniczym. Piątego dnia piątego miesiąca kalendarza księżycowego (po koreańsku „dano”) mężczyźni z wioski gromadzili się przy dużej piaskownicy lub na trawiastym terenie, aby poprzez pojedynki ssireum zaprezentować swoją siłę. Podczas pełni księżyca siódmego miesiąca odbywał się baekjung (dosłownie „wśród 100”) — wielki turniej ssireum, w którym silni mężczyźni z kilku regionów spotykali się, by przed setkami widzów pokazać swój kunszt i umiejętności. Zwycięzcę baekjung nazywano „cheonha jangsa”.
<Obraz osiemnastowiecznego artysty z dynastii Joseon, Kim Hong-do, przedstawia widzów obserwujących pojedynek zapaśniczy.>
Podczas święta Chuseok w ósmym miesiącu księżycowym silni mężczyźni zarówno ze stolicy, jak i z odległych regionów gromadzili się na ogólnokrajowy turniej ssireum, każdy z nadzieją na zdobycie dla rodzinnego miasta honoru zwycięzcy turnieju. Aby pokonać przeciwników, uczestnicy wykorzystywali wszystkie znane im techniki ssireum, w tym przyciąganie, podnoszenie, pchanie, zginanie w pasie i podcinanie.
Zwycięzcy tego turnieju wręczano w nagrodę byka. Uważa się, że praktyka ta wywodzi się z faktu, iż większość adeptów ssireum w dawnej Korei była rolnikami, a zarazem świadczy o szacunku, jakim w tamtym czasie darzono zawód rolnika. Dar w postaci byka najprawdopodobniej miał wspierać zwycięzcę w pracach rolnych.
W ten sposób ssireum było jednym z najpopularniejszych wydarzeń każdego festiwalu czy świątecznej uroczystości. W odróżnieniu od większości innych sztuk walki ssireum wyróżnia się bezpośrednim kontaktem skóra do skóry, co odpowiada tradycyjnemu koreańskiemu naciskowi na ducha narodowego opartego na „jeong (wzajemnej serdeczności)”. Jako sport prosty, emocjonujący i możliwy do uprawiania przez każdego, w dowolnym miejscu, sprawia przyjemność zarówno uczestnikom, jak i widzom. Ssireum to niezwykle wartościowy sport „społeczny” o długiej historii, który nadal jest uprawiany, ceniony i rozwijany.
* Zdjęcia dzięki uprzejmości Koreańskiej Organizacji Turystycznej.