Bu görkemli resimler, Buda figürlerinin heykelsi güzelliği içinde zarif ve sanatsal bir incelik yayan sanatsal başyapıtlardır.
<Goryeo Hanedanlığı’nın (918-1392) en seçkin Budist resimlerinden biri: Su-Ay Avalokitesvara.>
Budist resim, Budist sanatın çiçeği
Vatikan’daki Sistina Şapeli’nin tavanı, Michelangelo’nun İncil’deki yaratılışı tasvir eden freskiyle süslüdür. Sistina Şapeli’ni bütünüyle tanımayanlar bile Michelangelo’nun Adem’in Yaratılışı eserini bilir; her yıl sayısız kişi bu nefes kesici eseri yakından görmek için Sistina Şapeli’ni ziyaret eder.
<Joseon Hanedanlığı’na ait bu Nektar Ritüeli Resmi, Buda’nın aydınlanma öğretisini temsil eden gamno adlı nektarı sunarak bu dünyada ve öteki dünyadaki cehennemde acı çeken tüm varlıkları nirvanaya ulaştırdığı bir ritüelin panoramik görünümünü tasvir eder.>
Avrupa’nın katedralleri ve tapınaklarında olduğu gibi, Kore Budist tapınakları da pek çok resimle doludur. Resimler yalnızca yapıların duvarlarında, tavanlarında ve sütunlarında değil; aynı zamanda taenghwa (duvarlara asılmak üzere kenar tasarımlı resimler), gyunghwa (Budist kutsal metin kitaplarında resmedilen ya da ahşap baskı kalıplarına aktarılan çizimler) ve paravan resimleri olarak da karşımıza çıkar. Budist resimler farklı formatlardan oluşup çeşitli konuları betimlese de her eser en üst düzeyde sanatsallık taşır.
<Üç Amitabha Budası, Gurye’deki Cheonunsa Tapınağı’nın Cennet Salonu’nda oturan Buda’nın arkasında yer alan bir duvar resmidir.>
Budist Avatamsaka dünyasının estetik bir temsili
Tibet, Çin ve Japon örneklerinin aksine, Kore Budist resimlerinde görülen Buda figürleri son derece insani bir görünüme sahiptir. Belirli bir şematik ya da sembolik yapıdan bağımsız olarak, Kore’nin Budist resimleri gerçekçi ama son derece sanatsal bir üslupla yaratılmıştır. Temel renkler olarak kırmızı, yeşil ve mavinin; aralarda ise kil sarısı ve beyazın kullanılmasıyla resimler hem tanıdık hem de mistik bir görünüme bürünür. Ayrıca her zaman merkezde konumlanan Buda, çok büyük bir figür olarak betimlenir; sağında ve solunda simetrik biçimde yerleştirilen çok sayıda bodhisattva ve alt dereceden tanrı, istikrarlı bir dünya düzenini temsil eder.
<Joseon Hanedanlığı’na ait 1703 tarihli bu resim, cennette vaaz veren Amitabha Buda’nın etrafını saran altı bodhisattvayı tasvir eder.>
Resimlerin konuları çoğunlukla Buda’nın Youngchuksan Dağı’nda Lotus Sutra üzerine vaaz vermesini (Youngsan Vaazı) ya da Sakyamuni’nin yaşamını sekiz sahnede anlatır. Diğer konular arasında Vairocana Buda, Amita Buda, Tıp Budası, bodhisattvalar, yeraltı dünyasının kralları, yedi koruyucu tanrı ve aydınlanmış Buda yer alır. Kore Budist resminin altın çağı, 13. yüzyıldaki Goryeo Hanedanlığı dönemidir. Ancak savaşlarda ya da yangınlarda yaşanan kayıplar nedeniyle bu dönemden günümüze çok az resim ulaşmıştır; varlığını sürdürenler ise Japonya dâhil olmak üzere başka ülkelerin koleksiyonlarındadır. Bu nedenle bugün Kore’de bulunan Budist resimlerin çoğu 17. yüzyıl sonrasına tarihlenir. Goryeo Budist resimleri halka nadiren sergilenir.
<Varlıkları gerçek dünyanın acılarından kurtaran Avalokiteshvara’yı (Gwanseum-bosal) tasvir eden bir Budist resim.>
<Buda’yı koruyan bodhisattvaları ve generalleri tasvir eden Joseon Hanedanlığı’na ait ipek bir taenghwa.>
Su-Ay Avalokitesvara
Batılı izleyicilerle ilk kez 2003 yılında San Francisco’daki bir sergide buluşan Su-Ay Avalokitesvara, renkleri, zarafeti ve çarpıcı heykelsi ifadesiyle büyük ilgi görmüştür. The New York Times, “Mona Lisa’ya eşdeğer” ifadesini aktarmıştır. Bu sergi, Kore Budist resimlerinin sanatsal inceliğinin dünyaya tanıtıldığı bir dönüm noktası olmuştur.
<Goryeo Hanedanlığı döneminde 1310 yılında yaratılan Su-Ay Avalokitesvara, 2003’te San Francisco’da sergilenmiştir.>
Kayıtlar, özgün eserin muhtemelen bugün elimizde bulunan resimden daha büyük olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, 4,3 metre uzunluğu ve 2,54 metre genişliğiyle günümüze ulaşan Goryeo dönemi Budist resimleri arasında en büyüğüdür. Sanatsal yetkinlik düzeyiyle büyük takdir gören Su-Ay Avalokitesvara’nın, 1310 yılında Kral Chungryeol ve Kral Chungseon’un kraliçesi tarafından seferber edilen Goryeo’nun en iyi saray sanatçılarının büyük ölçekli ortak çalışmasının bir parçası olarak yaratıldığı söylenir. Bilinmeyen nedenlerle daha sonra Japonya’ya gönderilmiş ve bugün Shiga Eyaleti’ndeki Kagami-jinja Tapınağı’nda bulunmaktadır. Japonya’nın önemli bir kültürel mirası olması ve ağır hasar görmüş olması nedeniyle resim sıkı biçimde korunmakta, genel halka erişim izni verilmemektedir.
<Goryeo Hanedanlığı’ndan Su-Ay Avalokitesvara.>
Su-Ay Avalokitesvara, sudaki ay yansımasının gökyüzündeki gerçek ay olmadığını fark eden insanların zihinsel mücadelelerini dramatik biçimde betimler. Zihinsel mücadelelerinin sonuna ulaştıklarında, Amitabha Buda’nın yeniden doğuşu olan Kwan yin Bodhisattva’nın koruması altında nirvanaya varan inananları gösterir.
* Fotoğraflar Kore Kültürü Ansiklopedisi ve Kore Kültürel Miras İdaresi’nin izniyle kullanılmıştır.