Kore ulusal mühürleri, taşa işlenmiş güçlü formlarıyla tarihten dersler aktaran kültürel miraslardır.
<Büyük Daehan İmparatorluğu’nda kullanılan bir kraliyet mührü.>
2014: Kore Cumhuriyeti’nin ulusal mührünün dönüşü
Başkan Park Geun-hye ile gerçekleştirilen Kore-ABD zirvesinin ardından, Nisan 2014’te Kore’ye yaptığı devlet ziyareti sırasında ABD Başkanı Barack Obama; Joseon Hanedanlığı ve Büyük Daehan İmparatorluğu döneminde kullanılan dokuz kraliyet mührü de dâhil olmak üzere çeşitli kültürel miras eserlerini Koreli temsilcilere iade etti. O gün iade edilen kültürel miras eserleri, Kore Savaşı sırasında bir ABD deniz piyade subayı tarafından Deoksugung Sarayı’ndan yasa dışı yollarla çıkarılmış ve bugüne kadar subayın torunları tarafından muhafaza edilmişti. İade töreninde Başkan Obama şu açıklamayı yaptı: “Kore Savaşı sırasında Amerikalı bir deniz piyade teğmeni, Kore’ye ait birkaç kraliyet ve devlet mührünü yanında evine götürdü. Muhtemelen bu kültürel miras eserlerinin tarihî önemini bilmiyordu.” Obama, mühürlerin iadesinin ardındaki ayrıntıları da açıklayarak, “Teğmen vefat ettikten sonra eşi bu parçaların önemini fark etti ve onları ait oldukları ülkeye iade etme isteğini dile getirdi,” dedi. Ayrıca, “Bu (iade), Kore kültürüne ve ülkesine duyduğumuz saygının bir sembolüdür,” diye vurguladı.
Kraliyet mührü, önemli belgelere devlet sembolünü basmak için kral veya kralın görevlendirdiği bir saray yetkilisi tarafından kullanılırdı; aynı zamanda kralın otoritesini ve meşruiyetini de gösterirdi. Hanedanlık dönemlerinde Kore, mühürlerini Çin imparatorlarından alırdı. Ancak 1897’de Daehan İmparatorluğu’nun ilan edilmesinin ardından İmparator Gojong, o zamana dek kullanılan tüm mühürlerin kullanımını sona erdirmeyi emretti ve ülkesinin Japon yayılmacılığı karşısındaki bağımsızlık arzusunu temsil edecek yeni bir mühür yaptırdı. Bu mühür, Başkan Obama tarafından iade edilen kültürel miras eserleri arasında yer aldı ve Koreliler için özel bir önem taşımaktadır.
<Başkan Obama’nın devlet ziyareti sırasında Kore’ye iade edilen kraliyet ve ulusal mühürler.>
Âlem Mührü: Otoritenin simgesi
Çin imparatorunun mührü olan Âlem Mührü, Çin merkezli dünya düzeninin simgesiydi. 1368’de Moğolları kovarak Ming Hanedanlığı’nın ilk imparatoru olan Zhu Yuanzhang (Hongwu İmparatoru), pişmanlıkla yere vurup şöyle demişti: “Artık gök ve yer tek bir aile oldu, fakat tamamlanmamış bir şey var. Önceki mühre sahip olmamam en büyük pişmanlığımdır!” Bu söz, Moğol imparatorunun Ming savaşçılarından kaçarken yanında götürdüğü yeşim imparatorluk mührüne atıfta bulunuyordu.
İmparatorluk mührünün, Çin’i ilk kez birleştiren imparator Qin Shi Huang tarafından yaptırıldığı ve Zhou Hanedanlığı döneminde dağların derinliklerinde keşfedilen kaliteli bir yeşim taşından oyulduğu söylenir. Mührün üzerinde Çince karakterlerle “göğün buyruğuyla uzun ömür ve ebedî refah” anlamına gelen bir ifade yer alır. Döneminin dünyadaki en güçlü mührü olarak, ona sahip olmak için her yolu denemeyen Çin imparatoru yoktu. Qin Hanedanlığı çöktüğünde mühür, Han Hanedanlığı’nın ilk imparatoru Han Gaozu’ya sunuldu. Sayısız kader dönümünden geçerek mühür; Üç Krallık Dönemi ile Song, Yuan ve Qing hanedanlıkları boyunca el değiştirdi. Mührün bilinen son sahibi Chiang Kai-shek’ti. Günümüzde Tayvan’daki Ulusal Saray Müzesi’nde muhafaza edilmektedir; ancak müzedeki mührün, kimilerine göre 10. yüzyıl ortalarında bir savaş sırasında kaybolan orijinal mühür mü yoksa bir kopya mı olduğu konusunda tartışmalar vardır. Bu nedenle Doğu kültüründe imparatorluk mührü, yalnızca kralın meşruiyetinin ve gücünün değil, aynı zamanda bir ulusun egemenliğinin ve siyasal düzeninin de simgesiydi.
Kore Cumhuriyeti’nin ulusal mührü: Acı ve kederin tanığı
Kore’nin antik çağlardan beri ulusal mührü vardır. Eski Kore krallığı Buyeo, “Yeh Hanedanı Mührü” olarak adlandırılan bir mühür kullanıyordu. Üç Krallık Dönemi’nde kullanılan mühürlere dair kesin kayıtlar bulunmamakla birlikte, ulusal mühürlerin büyük olasılıkla Çinlilerle yapılan diplomatik anlaşmalara basıldığı düşünülmektedir. Kendi bağımsız üretimi olan ulusal mührünü kullandıktan sonra Kore, komşusu üzerindeki siyasi etkisi Goryeo Hanedanlığı’ndan itibaren giderek zayıflayınca mühürlerini Çin’den almaya başladı. Çin’in Jin Hanedanlığı tarafından 1172’de gönderilen altın mühür de dâhil olmak üzere, Çin’in Liao, Yuan ve Ming hanedanlıkları da çeşitli vesilelerle Goryeo Kralı’na mühürler gönderdi. Hongwu İmparatoru tarafından 1370’te Kral Gongmin’e gönderilen altın mühürde “Goryeo Kralı’nın Mührü” ibaresi yer alıyordu.
Joseon Hanedanlığı’nın kurucusu Kral Taejo, 1392’de Goryeo ulusal mührünü Ming’e iade etti ve defalarca yeni bir ulusal mühür talep etti. Ancak bu talep Taejo’nun hükümdarlığı döneminde kabul edilmedi. Nihayet 1403’te Ming’in Yongle İmparatoru tarafından altın bir mühür verilmesiyle karşılandı. “Daebo” veya “eobo” olarak adlandırılan bu mühür, 1636’ya kadar yalnızca Çin ile yapılan diplomatik anlaşmalara basıldı.
Ulusal mührün kaderi, ulusun kaderiyle birlikte değişti. Mançu istilalarının ardından sonunda Çin’in Qing Hanedanlığı’na teslim olan Kral Injo, aşağılayıcı bir teslim ritüeli gerçekleştirmeye zorlandı. Ming tarafından verilen ulusal mührü Qing’e teslim etti ve bunun karşılığında yeni bir ulusal mühür aldı. Joseon’un sonraki tüm kralları tarafından kullanılan mühür, çeşitli Çince karakterlerle oyulmuş Qing mührüydü. Qing Hanedanlığı’nın çöküşüyle ulusal mührün kaderi bir kez daha değişti. 1897’de Daehan İmparatorluğu’nun kurulmasıyla Kral Gojong, Çin’den gelen ulusal mührü kaldırdı ve “İmparatorun Mührü” anlamına gelen karakterlerle kazınmış yeni bir mühür yaptırdı. Bu, Kore’nin bin yılı aşkın bir sürenin ardından kendi ulusal mührünü ilk kez yaptığı dönemdi. Ancak güçlükle elde edilen bu ulusal mühür bile sömürge yönetimi ve savaşın modern çalkantıları içinde kayboldu; ancak 60 yılı aşkın bir süre sonra nihayet geri dönebildi.
<Joseon Hanedanlığı’nın Daehan İmparatorluğu olarak yeniden doğduğu 1897 yılında Kral Gojong, imparator statüsüne yükseltildi. Bu imparatorluk mührü, Japonların egemenliğe yönelttiği tehdidi engellemek amacıyla İmparator Gojong tarafından gizlice kullanıldı. Gojong’un çeşitli ülkelerin liderlerine bizzat yazdığı mektuplara basıldı.>
Ulusal mührün dönüşü, ulusun hem utancını hem de onurunu yansıtır. Kore ulusal mührünün yarım yüzyılı aşkın süre boyunca çeşitli yabancı ülkelerde dolaşması, egemenliğini ve tarihinin önemli bir parçasını koruyamayan bir ulusun hüzünlü portresidir. Kore Cumhuriyeti’nin ulusal mührü ilk kez 1949’da tasarlandı. Günümüzde kullanılan mühür ise 2011’de yapıldı.
<Bugün kullanılan Kore Cumhuriyeti ulusal mührü. Bir anka kuşu ve Mugunghwa (Kore’nin ulusal çiçeği) ile süslenmiştir ve Kore Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana yapılan beşinci ulusal mühürdür.>
* Fotoğraflar Kore Kültürel Miras İdaresi’nin izniyle kullanılmıştır.