Một danh tướng hải quân kiệt xuất và phi thường của thế kỷ 16, người đã cứu Triều Tiên khỏi các cuộc xâm lược của Nhật Bản, Yi Sun-shin đến nay vẫn được người Hàn Quốc tôn kính và ngưỡng vọng như vị anh hùng dân tộc.
<Hyeonchungsa là ngôi đền được xây dựng vào năm 1706 (năm thứ 32 triều Vua Sukjong) để tưởng nhớ Yi Sun-shin, 100 năm sau khi ông hy sinh trong trận chiến.>
Yi Sun-shin, vị anh hùng vĩnh cửu của dân tộc Hàn Quốc
Nếu hỏi bất kỳ người Hàn Quốc nào rằng họ kính trọng ai nhất trong lịch sử đất nước, chín trên mười người sẽ chọn Yi Sun-shin. Yi Sun-shin là vị anh hùng quân sự đã cứu Triều Tiên khỏi tình thế hiểm nghèo tuyệt vọng trong hai cuộc xâm lược của tướng Nhật Toyotomi Hideyoshi, và đã chiến thắng 23 lần mà không một lần thất bại trong các trận hải chiến với quân Nhật. Ngay cả ở Nhật Bản, quốc gia mà ông đã đánh bại nhiều thế kỷ trước, Yi Sun-shin vẫn được thừa nhận là một chiến thần. Đối với người Hàn Quốc, Yi Sun-shin không chỉ là một nhân vật lịch sử: ông sống mãi trong trái tim người Hàn Quốc như một hình mẫu—một “Thánh hùng (seongung)”. Đến nay, các tiểu thuyết, phim điện ảnh, phim truyền hình và kịch nói vẫn tiếp tục được truyền cảm hứng từ cuộc đời của Yi Sun-shin.
<Chân dung đô đốc Yi Sun-shin, một anh hùng quân sự thế kỷ 17 đến nay vẫn được người Hàn Quốc tôn kính.>
Yi Sun-shin sinh năm 1545 tại Seoul trong một gia đình yangban (tầng lớp thống trị) nghèo. Trở thành võ quan ở độ tuổi khá muộn là 32, Yi đã đối mặt với nhiều khó khăn cho đến khi đạt cấp bậc suguntongjesa (gần tương đương tư lệnh hải quân ngày nay) ở tuổi 47, bởi tính cách chính trực và sự không sẵn lòng thỏa hiệp với điều bất công. Dù là một quân nhân xuất sắc, ông không phô trương tài năng quân sự của mình. Nhưng khi tướng Nhật Toyotomi Hideyoshi xâm lược Triều Tiên vào năm 1592, và triều đại Joseon đứng bên bờ sụp đổ, chính những hành động anh hùng của Yi đã cứu đất nước khỏi thảm họa cận kề. Trong bảy năm Triều Tiên chìm trong hai cuộc xâm lược của Hideyoshi, Yi chưa từng một lần thất bại, giành chiến thắng trong mọi trận đánh. Nhờ những nỗ lực của ông, vương triều đã được cứu.
Trận Hansan-do, một trong bốn trận hải chiến hàng đầu thế giới
Toyotomi Hideyoshi, người đã nắm quyền kiểm soát chính quyền Nhật Bản, tấn công Triều Tiên vào tháng 4 năm 1592 như một phần trong kế hoạch bành trướng nhằm thống trị châu Á bằng cách đánh bại vương triều này và cuối cùng chinh phục nhà Minh của Trung Quốc. Tuy nhiên, kế hoạch ấy đã bị phá vỡ khi hạm đội của Yi Sun-shin đánh bại hải quân Nhật trong mọi trận chiến mà họ tiến hành trên Hoàng Hải và Nam Hải. Trong Trận Hansan-do (14 tháng 8 năm 1592), hải quân Triều Tiên đã áp đảo lực lượng hải quân Nhật, đánh chìm 59 trong số 73 chiến thuyền Nhật và tiêu diệt hơn 9.000 binh sĩ Nhật. Trận Hansan-do giữ vai trò quyết định trong việc gần như xóa sổ hoàn toàn hải quân Nhật, ngăn chặn kế hoạch ban đầu của Nhật Bản về một cuộc tấn công đổ bộ song song.
Vào thời Joseon, chiến lược hải chiến chủ yếu dựa vào việc đâm va và áp mạn lên tàu địch (cận chiến trên boong sau khi chiến thuyền hai bên va chạm). Trong trận này, hạm đội của Yi Sun-shin đã thử một cách tiếp cận mới: phương pháp bao vây và tiêu diệt gọi là “hakikjin (thế trận cánh hạc)”, vốn theo truyền thống chỉ được dùng trong các trận chiến trên bộ. Đó là một chiến thắng trọng đại, làm thay đổi tiến trình lịch sử hải chiến. Bằng cách giả vờ rút lui, Yi dụ tàu địch ra vùng biển rộng mở của Hansan-do, sau đó hạm đội của ông tỏa ra theo hình cánh hạc, bao vây hạm đội Nhật. Sử dụng hỏa lực pháo hạm mạnh mẽ, toàn bộ chiến thuyền trong hạm đội của Yi đồng loạt bắn vào tàu địch, dẫn đến sự tiêu diệt của thủy quân Nhật. Cùng với Trận Salamis, Cuộc vây hãm Calais và Trận Trafalgar, Trận Hansan-do được xem là một trong bốn trận hải chiến vĩ đại nhất thế giới trong lịch sử.
<Sơ đồ phương pháp hakikjin trong một tài liệu mô tả kỹ thuật tác chiến của hải quân Triều Tiên (trái), và hình ảnh đồ họa của phương pháp hakikjin trên bản đồ (phải).>
(Ảnh do hậu duệ trực hệ của Yi Sun-shin và Viện Nghiên cứu Woningodaeseonbak cung cấp)
Trận Myeongnyang: 12 chiến thuyền hư hại đánh bại 133 tàu địch
Năm năm sau các cuộc xâm lược của Hideyoshi, Triều Tiên và Nhật Bản bắt đầu đàm phán đình chiến khi quan hệ giữa hai bên bước vào một giai đoạn yên bình. Tuy nhiên, chính vào thời điểm này, Nhật Bản, sau khi đã bổ sung chiến lược tác chiến, đã bất ngờ tấn công. Anh hùng chiến tranh Yi Sun-shin đã bị tước quan tước do sự đố kỵ trong triều đình và phải chiến đấu như một thường dân, trong khi hạm đội do đối thủ của ông, tướng Won Gyun, chỉ huy đã bị tiêu diệt thảm khốc. Khi thất bại hoàn toàn lại cận kề, người duy nhất mà nhà vua và giới quý tộc triều Joseon có thể trông cậy—một lần nữa—chính là Yi Sun-shin.
Khi được triệu hồi, Yi nói với vị vua đang run sợ: “Thần vẫn còn 12 chiến thuyền dưới quyền chỉ huy.” Chỉ với 12 chiến thuyền, Yi Sun-shin tiến đến địa điểm Trận Myeongnyang (ngày nay là vùng biển ngoài khơi đảo Jindo). Eo biển Myeongnyang còn được gọi là “Uldolmok”, nghĩa là “eo biển nơi đá khóc”. Tên gọi này gợi đến các dòng thủy triều trong khu vực, mạnh đến mức có thể nghe thấy đá lăn trên đáy biển, một sự thật vẫn còn đúng cho đến ngày nay. Sau khi chặn lối thoát duy nhất bằng xích sắt, Yi Sun-shin tập hợp binh sĩ và nói những lời nổi tiếng sau:
“Người sẵn lòng chết sẽ sống, người sẵn lòng sống sẽ chết.”
<Nanjung Ilgi: Nhật ký chiến tranh của Đô đốc Yi Sun-shin là Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, do Yi viết trong suốt bảy năm của các cuộc xâm lược Hideyoshi. Câu nói nổi tiếng “Người sẵn lòng chết sẽ sống, người sẵn lòng sống sẽ chết” xuất phát từ Nanjung Ilgi.>
Vào ngày diễn ra trận chiến, Yi Sun-shin đưa 12 chiến thuyền ra nghênh chiến hạm đội địch. Quân Nhật kéo đến với 133 chiến hạm lớn. Yi lập tức ra lệnh rút lui và dụ tàu Nhật vào eo biển Myeongnyang. Sau khi toàn bộ hạm đội Nhật đã tiến vào eo biển, Yi nâng các xích sắt mà ông đã bố trí sẵn. Khi tàu Nhật bị mắc kẹt vô vọng trong xích, 12 chiến thuyền đang rút lui của Yi quay đầu về phía tàu Nhật. Trong lúc 12 chiến thuyền của Yi khai hỏa, 133 tàu của Nhật điên cuồng tìm cách thoát thân, nhưng đều thất bại do dòng thủy triều chảy xiết và những dây xích được Yi bố trí chiến lược. 31 tàu Nhật bị đánh chìm. Với vô số binh sĩ tử trận, Nhật Bản buộc phải rút lui, trong khi không một chiến thuyền nào trong hạm đội của Yi bị hư hại. Chỉ hai binh sĩ của Yi bị thương và điều khó tin là chỉ hai người hy sinh. Trận chiến này kết thúc bằng một chiến thắng phi thường, vẫn không có đối thủ trong lịch sử hải chiến thế giới. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Triều Tiên giành lại thế thượng phong trên chiến trường và cuối cùng khép lại bảy năm chiến tranh.
<Một bức họa về Trận Myeongnyang, sử dụng chiến lược quân sự hải quân đến nay vẫn được tôn vinh trong lịch sử hải chiến thế giới.>
Với việc vận dụng địa hình, thủy triều và các chiến lược tác chiến thông minh trong tình thế chênh lệch tưởng chừng không thể vượt qua để đánh bại kẻ thù, Trận Myeongnyang được đánh giá là một trong năm trận hải chiến hàng đầu thế giới và được đề cập trong các giáo trình về chiến lược hải quân tại các học viện hải quân trên toàn cầu.
<Sơ đồ giải thích chiến lược của Trận Myeongnyang trong một giáo trình nước ngoài.>
<Eo biển Uldolmok ngày nay cùng Cầu Jindo.>
Mọi quốc gia đều có những anh hùng của riêng mình, và đối với Hàn Quốc, đó là Yi Sun-shin. Nếu đến thăm Sejong-ro tại khu Gwanghwamun của Seoul, bạn sẽ thấy bức tượng Yi Sun-shin với thanh kiếm lớn bên hông, vẫn đang dõi theo người dân Hàn Quốc.
<Tượng Tướng quân Yi Sun-shin tại Quảng trường Gwanghwamun, nằm ở trung tâm Seoul.>
* Ảnh do Tổng cục Du lịch Hàn Quốc cung cấp.