Từ thuở xa xưa, người Hàn Quốc đã được cả thế giới ca ngợi nhờ kỹ nghệ chế tác cung phi thường cũng như tài bắn cung huyền thoại.
<Một bức họa cảnh săn bắn trên tường lăng Muyongchong khắc họa tài cưỡi ngựa mạnh mẽ của người Goguryeo (37 TCN-668 SCN) .>
Suryeopdo, tuyệt tác khắc họa tài bắn cung và cưỡi ngựa vô song
Cây cung là công cụ thiết yếu trong đời sống hằng ngày ở Triều Tiên cổ đại, trước khi dần nhường chỗ cho các loại vũ khí hiện đại hơn về công nghệ trong thời kỳ cận hiện đại. Cung là biểu tượng của nhà vua; mũi tên tượng trưng cho ánh mặt trời. Một xạ thủ giỏi được tin là người có thể điều khiển mặt trời—tức nhà vua. Jumong, người sáng lập vương quốc cổ Goguryeo của Triều Tiên (37 TCN-668 SCN), theo nghĩa đen là “người thiện nghệ với cây cung”. Quả thực, người Goguryeo nổi tiếng với khả năng sử dụng cung tên xuất sắc trên lưng ngựa, một kỹ năng được ghi lại trong nhiều giai thoại lịch sử. Trong lăng Muyongchong thời Goguryeo, được phát hiện trên lãnh thổ Mãn Châu xưa, có một bức họa cổ nhưng được bảo tồn tốt, thể hiện sức mạnh và khí phách của người Goguryeo. Mang tên Suryeopdo (tranh săn bắn), phía bên phải bức tranh có một cỗ xe do bò trắng kéo phía sau một cây lớn, trong khi phía bên trái khắc họa các chiến binh đang săn bắn. Năm người đàn ông cưỡi ngựa, đội mũ gắn lông vũ, giương cung săn hổ và hươu, phía xa là núi non. Bức họa thể hiện nguồn năng lượng sống động của những thợ săn băng qua núi rừng và suối khe, cũng như các kỵ sĩ thực hiện động tác cực kỳ khó: buông hẳn dây cương, xoay người để bắn tên.
<Cung Hàn Quốc nổi bật bởi việc sử dụng sừng và gân bò.>
Gakgung: cây cung truyền thống nhỏ nhất nhưng bắn xa nhất
Trên thế giới, cung nhìn chung được chia thành ba loại: dansungung (cung đơn), ganghwagung (cung gia cường) và hapseonggung (cung composite). Dansungung là loại cung đơn giản làm từ gỗ hoặc thanh tre, chủ yếu được sử dụng ở các khu vực Đông Nam Bắc Mỹ, châu Đại Dương và châu Phi hạ Sahara. Vào thời Trung Cổ, dansungung được dùng tại các vùng châu Âu phía bắc dãy Alps. Ganghwagung có thân cung được quấn dây để tăng độ chịu lực; các ví dụ về loại cung này đã được khai quật từ di tích Maglemose thuộc thời kỳ Đồ đá giữa ở Bắc Âu. Những cây cung được gia cố bằng cách quấn một mảnh gỗ quanh phần giữa thân cung cũng đã được tìm thấy tại quần đảo Aru của Indonesia, trong cộng đồng người lùn Pygmy châu Phi, cũng như ở Đông Bắc Á và Alaska. Hapseonggung là phiên bản phát triển hơn nữa của ganghwagung. Hapseonggung được cho là do các bộ tộc du mục Trung Á phát minh, và đã được phát hiện dọc bờ Địa Trung Hải cũng như tại các vùng Trung Á, Trung Quốc và miền tây Bắc Mỹ. Loại cung này được chế tác bằng cách dán hai tấm gỗ với nhau bằng keo, hoặc dán gân động vật lên mặt lưng của thân cung. Hapseonggung là loại phát triển nhất trong ba loại, và là vũ khí được các kỵ sĩ ưa chuộng nhờ sức mạnh lớn dù kích thước tương đối nhỏ.
<Một bức họa của Kim Hong Do cho thấy một seonbi (trí thức thời Joseon) sử dụng cung tên trong giai đoạn Joseon thế kỷ 18.>
Cung truyền thống Hàn Quốc có thể được phân thành các loại sau: gakgung, gogung, jeongryanggung, yegung, mokgung, cheolgung và cheoltaegung. Gakgung chủ yếu được sử dụng vào thời Joseon như vũ khí cơ bản của quân đội và được làm từ sừng trâu nước. Để chế tác một cây gakgung mất khoảng bốn tháng, đòi hỏi các vật liệu như sừng trâu nước, gân bò, tre, gỗ dâu tằm, keo làm từ bong bóng cá lù đù và vỏ cây anh đào. Gakgung được chế tác theo cách này có kích thước nhỏ nhưng có thể bắn mũi tên đi rất xa. So với cung dài của Anh có thể bắn 200 mét, gakgung có thể bắn mũi tên xa tới 500 mét, với tầm bắn hiệu quả 350 mét.
<Người Hàn Quốc được biết đến với kỹ thuật chế tác cung đặc biệt. Một nghệ nhân bậc thầy làm cung tên theo phương pháp truyền thống.>
Các cung thủ Hàn Quốc viết lại lịch sử cung thuật
Cùng với người Anh và người Nhật, người Hàn Quốc đã sử dụng cung lâu nhất có thể trước khi buộc phải nhường chỗ cho công nghệ tiên tiến hơn. Tuy nhiên, cung tên Hàn Quốc, vốn gần như biến mất trong những biến động dữ dội của thời cận hiện đại, đã được tái sinh trong môn thể thao bắn cung. Tại Giải vô địch Bắn cung Thế giới lần thứ 30 tổ chức ở Tây Berlin vào tháng 7 năm 1979, Kim Jin Ho, khi đó còn là học sinh trung học, đã lập kỷ lục thế giới và giành chiến thắng ở năm trong sáu nội dung. Sau chiến thắng mở đầu này, Hàn Quốc tiếp tục khẳng định vị thế trên đấu trường toàn cầu với tư cách cường quốc bắn cung. Các cung thủ Hàn Quốc đã giành huy chương vàng ở gần như mọi giải đấu bắn cung quốc tế, bao gồm Thế vận hội Los Angeles 1984, Giải vô địch Bắn cung Thế giới Seoul vào tháng 10 năm 1985, Thế vận hội Seoul 1988, Thế vận hội Barcelona 1992 và Thế vận hội Atlanta 1996. Đồng thời liên tiếp phá nhiều kỷ lục thế giới, các cung thủ Hàn Quốc đang viết lại lịch sử bắn cung thế giới.
Trong quá khứ, người Hàn Quốc từng được gọi là “những người phương Đông thiện nghệ với cây cung”. Truyền thống cổ xưa ấy vẫn tiếp nối đến ngày nay. Việc Hàn Quốc thể hiện một trong những trình độ cung thuật hàng đầu thế giới hoàn toàn không phải là ngẫu nhiên.
* Ảnh do Bách khoa Toàn thư Văn hóa Hàn Quốc, Cục Di sản Văn hóa Hàn Quốc và Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc cung cấp.