Y học cổ truyền Hàn Quốc – nghệ thuật và khoa học chữa lành cơ thể từ ngàn xưa

Có nguồn gốc từ nhiều thế kỷ trước, y học cổ truyền Hàn Quốc là một phương pháp chữa lành cổ xưa, không chỉ chữa một căn bệnh hay chứng bệnh, mà còn điều trị toàn bộ cơ thể theo cách toàn diện.

<Một thầy thuốc y học cổ truyền Hàn Quốc châm kim châm cứu cho bệnh nhân.>

Kim châm, công cụ của nỗi sợ và sự chữa lành

Khi một đứa trẻ nhỏ mè nheo, các ông nội, ông ngoại Hàn Quốc chỉ cần nói: “Nếu con cứ mè nheo, thầy thuốc sẽ châm kim vào con đấy!” là lập tức khiến trẻ im ngay. Trên thực tế, chỉ riêng ý nghĩ về việc không chỉ một mà hàng chục cây kim châm cứu được châm vào làn da trần đã gợi lên nỗi sợ lớn ở nhiều người, không chỉ trẻ nhỏ – một minh chứng cho thấy châm cứu đã ăn sâu vào đời sống hằng ngày của người Hàn Quốc như thế nào. Được gọi là “chim” trong tiếng Hàn, châm cứu là một trong nhiều phương pháp điều trị của y học cổ truyền Hàn Quốc.

<Sơ đồ các huyệt đạo trên cơ thể người tại Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc.>

Y học cổ truyền Hàn Quốc: Sự kết tinh của triết học phương Đông

Y học cổ truyền Hàn Quốc, tồn tại từ thời cổ đại, dựa trên triết học phương Đông và được phát triển thông qua các giao lưu y học giữa những quốc gia sử dụng chữ Hán, như Trung Quốc và Nhật Bản. Trong y học cổ truyền Hàn Quốc, cơ thể con người được nhìn nhận như một vũ trụ thu nhỏ. Các nguyên lý, phương pháp điều trị và dược liệu liên quan đến sinh lý và bệnh lý của cơ thể được giải thích bằng học thuyết âm dương và ngũ hành, vốn dựa trên quan niệm âm và dương là nguyên lý vận hành của vũ trụ. Vì vậy, bệnh tật không được điều trị và chữa lành một cách cục bộ; thay vào đó, chúng được xem là kết quả của sự bất thường hoặc biến đổi trong toàn bộ cơ thể và do đó được điều trị theo cách toàn diện.

<“Thái Cực Đồ” (Sơ đồ Thái Cực) trong “Mười sơ đồ về Thánh học” của Yi Hwang. Sơ đồ này giải thích cơ thể con người như một phiên bản thu nhỏ của vũ trụ.>

<Thuốc thảo dược được kê tại một phòng khám y học cổ truyền Hàn Quốc.>

Y học cổ truyền Hàn Quốc không tìm hiểu cơ thể bằng giải phẫu, thí nghiệm hay phân tích, mà quan sát các chức năng tự nhiên của cơ thể khi chúng biểu hiện để chẩn đoán bệnh hoặc chứng bệnh. Ngay cả với những chứng bệnh nhẹ nhất, y học này cũng không bao giờ giới hạn nguyên nhân ở một yếu tố cục bộ, mà xem xét toàn bộ cơ thể để tìm ra lý do của tình trạng đó. Bằng cách điều chỉnh sự mất cân bằng trong cơ thể thay vì phẫu thuật hoặc thực hiện các thủ thuật xâm lấn khác, y học cổ truyền Hàn Quốc áp dụng phương pháp chữa lành tự nhiên. Nói cách khác, y học Hàn Quốc không chỉ điều trị các hiện tượng do bệnh tạo ra, mà còn tìm cách khám phá nguyên nhân của bệnh, rồi loại bỏ hoặc cải thiện nguyên nhân ấy. Vì vậy, hầu như không thể tóm lược các nguyên lý và triết lý của y học cổ truyền Hàn Quốc chỉ trong một từ hay một câu, hoặc thực sự hiểu nó theo cách thuần túy logic. Có lẽ sẽ nhanh hơn và dễ dàng hơn nhiều để hiểu y học cổ truyền Hàn Quốc bằng cách xem bộ phim truyền hình Hàn Quốc nổi tiếng Daejanggeum (Nàng Dae Jang Geum). Khắc họa cuộc đời của một nữ ngự y y học cổ truyền Hàn Quốc sống cách đây 300 năm, Daejanggeum là một tài liệu tham khảo đại chúng xuất sắc về đời sống của một thầy thuốc y học cổ truyền Hàn Quốc, đồng thời mang đến cơ hội hiểu sâu hơn về các học thuyết và phương pháp điều trị của y học Hàn Quốc.

<Heo Jun là học giả vĩ đại nhất về y học cổ truyền Hàn Quốc thời Joseon. Hình ảnh cho thấy Dongui Bogam (Nguyên lý và Thực hành Y học phương Đông), tác phẩm do Heo Jun biên soạn và là một kho tàng sống của y học phương Đông, đến nay vẫn được tham khảo.>

Y học thể chất Sasang: Thể chất của tôi thuộc loại nào?

Y học cổ truyền Hàn Quốc đã phát triển qua nhiều thiên niên kỷ theo một hệ thống độc đáo. Vào thời Joseon, người ta cho rằng việc áp dụng y học Trung Hoa (vốn dựa trên đặc điểm địa chất, khí hậu và tập quán sinh hoạt của người Trung Quốc) cho người Hàn là không phù hợp. Vì vậy, một hình thức y học được điều chỉnh theo khí hậu Hàn Quốc và lối sống của người Hàn đã được phát triển và nghiên cứu. Điều này dẫn đến sự tiến bộ đáng kể của y học cổ truyền Hàn Quốc. Vào thế kỷ XIX, học giả tài năng Yi Je-ma đã mở ra một chân trời mới với “y học thể chất” của ông—triết lý cho rằng phương pháp điều trị cùng một bệnh phải được điều chỉnh phù hợp với từng bệnh nhân.

<Yi Je-ma, một học giả y học cổ truyền Hàn Quốc thời Joseon, người sáng lập ngành nghiên cứu y học Sasang.>

Y học thể chất phân loại thể chất cơ thể con người thành bốn nhóm: Taeum-in (thiếu âm lớn), Taeyang-in (thiếu dương lớn), Soeum-in (thiếu âm nhỏ) và Soyang-in (thiếu dương nhỏ). Thể chất của mỗi cá nhân được xác định ngay từ khi sinh ra, tùy thuộc vào kích thước các cơ quan trong cơ thể và mức độ mạnh hay yếu của chúng, và không thay đổi trong suốt cuộc đời. Vì vậy, có thể nhận thấy những khác biệt rõ ràng về tính cách, phong cách vận động, thói quen ăn uống, tâm lý, hiệu suất và khả năng thích nghi với môi trường dựa trên loại thể chất của mỗi người. Để có lối sống cân bằng và khỏe mạnh, mỗi cá nhân cần lựa chọn không gian sống, thực phẩm, môi trường và nghề nghiệp phù hợp nhất với thể chất của mình. Hơn nữa, ngay cả với cùng một bệnh lý, phương pháp điều trị cũng như thuốc được kê đơn sẽ khác nhau tùy theo thể chất của từng người. Y học thể chất còn được ứng dụng trong vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe hằng ngày và y học dự phòng, qua đó hình thành một hệ thống sinh lý học và bệnh lý học thể chất độc đáo. Y học thể chất của Yi Je-ma, được phát triển thậm chí trước cả các hệ thống phân loại nhóm máu và thể chất của y học phương Tây, là hệ thống đầu tiên thuộc loại này trên thế giới và vì thế là niềm tự hào của y học Hàn Quốc. Bảng dưới đây cung cấp phần tóm tắt ngắn gọn về y học thể chất. Mặc dù việc hiểu chính xác thể chất của bản thân cần được thực hiện thông qua chẩn đoán chuyên môn bởi bác sĩ y học cổ truyền Hàn Quốc, bảng này là một cách thú vị để ít nhất có được hình dung tổng quát về loại thể chất của mình.

* Ảnh do Bách khoa Toàn thư Văn hóa Hàn Quốc, Tổng cục Du lịch Hàn Quốc và Cục Di sản Văn hóa Hàn Quốc cung cấp.